But Not For Me

"But Not For Me" dinlerken İrma

Bugün İrma pek keyifli zira evin önündeki ağacın budanmasıyla beraber sabahları güneş banyosu yapma fırsatını yakaladı. Tahmin edebileceğiniz üzere İrma, bir kedi olarak güneş banyosunu ne kadar çok sevmesi gerekiyorsa o kadar çok seviyor - dolayısıyla caz standardımızı dinlemeye başlayınca biraz rahatından oldu (fotoğrafta hafif huzursuz halini görebilirsiniz) ama bir kere bu yola beraber çıktık, o yüzden yapacak bir şey yok. Hem güneşin de açısı çoktan değişmişti...

"But Not For Me / Ama Benim İçin Değil" Gershwinler tarafından (söz veriyorum bir vakit bulduğumda hem kendi iyiliğim hem de sizlerin keyfi için bu ikiliye özel olarak ilgi göstereceğim) 1930 tarihli Crazy Girl müzikali için bestelenmiş bir şarkı. Sözlerini dinlediğinizde bir zamanlar Grup Vitamin'in 'Ellere var da bize yok mu?' demesini hatırlatır tatta bir aşk acısından söz etmek mümkün, ancak bu caz standardının detaylarından daha uzun bahsetmeden önce paylaşmam gereken önemli bir tecrübem var. Dün Sırma ile Wellcome Collection'da "Memory Movement Memory Objects / Hafızanın Hareketi Hafıza Nesneleri" sergisini gezme şansı bulduk. Sergideki eserlerin sahibi Alice Anderson, günlük hayatta kullandığımız birçok nesneyi teker teker, özene bezene ve biraz da akıllara zarar sayılabilecek bir süreç içerisinde bakır teller ile mumyalayarak zamana ve hafızaya dikkat çekmek istemiş, en azından sergide okuduğumuz açıklamaların kısa bir özetiydi bu. Dürüst olmak gerekirse bakır renkle kaplı bu nesnelerin zifiri siyah zemin üzerindeki görüntüleri gerçekten de çok hoştu ancak anlatmak istediği konu açısından değerlendirince 'but not for me' demeden geçemedik, fakat kendi değerlendirmemize tam da güvenemediğimiz için yine de sizlerle paylaşalım istedik, belki sizin zihinleriniz böylesi bir çağrışıma bizimkilerden daha açıktır.

Alice Anderson - Memory Movement Memory Objects (2015)

Standardımıza dönecek olursak, şarkımız Crazy Girl müzikalinin film uyarlamalarından 1949 tarihli olanda Judy Garland tarafından da seslendirilmiş. Hatta bir noktada o kadar ünlenmiş ki 1959 senesinde başrolünü Clark Gable'ın oynadığı bir filmin ismi bile olmuş.

"But Not For Me" Film Afişi (1959)

Ancak bu meşhur caz standardının esas zirve noktası yine aynı yıl Cazın First Lady'si Ella Fitzgerald'ın Ella Sings the George and Ira Gershwin Songbook albümünde yer alan kaydıyla gelmiş zira Ella Fitzgerald bu albüm ile 1960 yılının en iyi kadın ses performansı dalında Grammy ödülü kazanmış. Dinlediğimiz farklı yorumlar içerisinde en çok öne çıkanlardan birinin bu kayıt olması bizi çok şaşırtmadı açıkçası zira Ella'nın sesindeki duruluk ve şarkının sözlerini notaların ötesine taşıyabilme becerisi son derece etkileyiciydi. Diğer yandan yine Ella tarafından daha cazvari bir yorum dinlemek isteyenlerin 1983 tarihinde André Previn'in düzenlemesinde (ve eşliğinde) yaptığı kaydı dinlemelerini tavsiye ederiz (özellikle de the memory of her kiss / busesinin hatırası dediği anı) - ilkine göre şaşırtıcı derecede farklı ama bir o kadar da büyüleyici bir yorum.

Tabi ki böylesi bir standardı yorumlayan tek kişi Ella Fitzgerald olmamış, sanırsam yüzün üzerinde farklı yorumu bulunmakta. Daha da ilginci şarkı tam bir Hollywood gözdesi olarak kalmış ve 1979 yılında Woody Allen'ın 'Manhattan', 1989'da Rob Meiner'ın 'When Harry Met Sally / Harry Sally ile Tanışınca', 1994'te Mike Newell'ın 'Four Weddings and a Funeral / Dört Nikah Bir Cenaze' ve 1997 yılında Curtis Hanson'ın 'L.A. Confidential / Los Angeles Sırları' filmlerinin müzikleri içerisinde yer almış.

Sadede gelecek olursak, geçtiğimiz 85 yıl içerisinde yapılmış kayıtlardan Ted Gioia'nın seçtiklerini dinlediğimizde, her ne kadar Ella Fitzgerald'ın muazzam sesi bizi büyülemiş olsa da ve her ne kadar 1958 tarihli Ahmad Jamal Trio Live at the Pershing Lounge kaydındaki piyano & kontrbas atışmasından büyük bir zevk almış olsak da hiçbiri John Coltrane'in 1961 tarihli 'My Favorite Things / En Sevdiğim Şeyler' albümündeki yorumunun yerini tutamadı. Neden diyecek olursanız Coltrane'in 'Giant Steps / Dev Adımlar' albümünde de yer alan (ve hatta albüme adını da veren) akorlar arası geçişlerini "But Not For Me"ye uygulamış olması çok hoşumuza gitti (Ted Gioia da aynı yorumda bulunmuş ancak bizim gibi en temel dinleyici bile Giant Steps albümünü biliyorsa bu teknik detayı anında yakalayabiliyor.) Bir de tabi dinlediğimiz diğer tüm kayıtlardaki sakin ve huzurlu havanın Coltrane tarafından büsbütün tersine döndürülmüş olmasını da fazlasıyla beğendik. Son olarak içimizdeki Coltrane hayranı yan da ağır basınca başka bir kaydı seçmek imkansız oldu.